Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp theo Luật Sở hữu trí tuệ 2025

Kiểu dáng công nghiệp là gì

Sau đây là khái niệm kiểu dáng công nghiệp

Khái niệm kiểu dáng công nghiệp

Căn cứ Khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 quy định: “Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp”

Có thể hiểu, kiểu dáng công nghiệp là một trong những đối tượng quyền sở hữu công nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, thiết kế sản phẩm, bao bì, đồ gia dụng, thời trang, thiết bị điện tử và hàng tiêu dùng. Một kiểu dáng được bảo hộ hợp pháp không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ diện mạo sản phẩm mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường

Xem thêm: Phân biệt nhãn hiệu, sáng chế và kiểu dáng công nghiệp

Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện nào

Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu đáp ứng đồng thời ba điều kiện: có tính mới, có tính sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp

Kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới

Căn cứ Điều 65 Luật Sở hữu trí tuệ 2025  quy định:

“Điều 65. Tính mới của kiểu dáng công nghiệp

1.Kiểu dáng công nghiệp được coi là có tính mới nếu kiểu dáng công nghiệp đó khác biệt đáng kể với những kiểu dáng công nghiệp đã bị bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên nếu đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp được hưởng quyền ưu tiên.

2.Hai kiểu dáng công nghiệp không được coi là khác biệt đáng kể với nhau nếu chỉ khác biệt về những đặc điểm tạo dáng không dễ dàng nhận biết, ghi nhớ và không thể dùng để phân biệt tổng thể hai kiểu dáng công nghiệp đó.

3.Kiểu dáng công nghiệp được coi là chưa bị bộc lộ công khai nếu chỉ có một số người có hạn được biết và có nghĩa vụ giữ bí mật về kiểu dáng công nghiệp đó

4.Kiểu dáng công nghiệp không bị coi là mất tính mới nếu được công bố trong các trường hợp sau đây với điều kiện đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp được nộp trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày công bố:

a) Kiểu dáng công nghiệp bị người khác công bố nhưng không được phép của người có quyền đăng ký quy định tại Điều 86[71]của Luật này;

b) Kiểu dáng công nghiệp được người có quyền đăng ký quy định tại Điều 86[72]của Luật nàycông bố dưới dạng báo cáo khoa học;

c) Kiểu dáng công nghiệp được người có quyền đăng ký quy định tại Điều 86[73]của Luật nàytrưng bày tại cuộc triển lãm quốc gia của Việt Nam hoặc tại cuộc triển lãm quốc tế chính thức hoặc được thừa nhận là chính thức”

Theo Điều luật này, tính mới là điều kiện quan trọng đầu tiên khi đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp. Kiểu dáng công nghiệp được coi là có tính mới nếu có sự khác biệt đáng kể so với những kiểu dáng đã bị bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên.

Nói cách khác, nếu kiểu dáng sản phẩm đã được công khai rộng rãi trước khi nộp đơn đăng ký thì rất dễ bị đánh giá là không còn tính mới. Doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng khi đưa sản phẩm ra thị trường, đăng tải hình ảnh sản phẩm trên website, mạng xã hội, catalogue hoặc giới thiệu tại hội chợ trước khi thực hiện thủ tục đăng ký.

Tuy nhiên, pháp luật cũng ghi nhận một số trường hợp kiểu dáng công nghiệp không bị coi là mất tính mới nếu đơn đăng ký được nộp trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày công bố

Ví dụ: kiểu dáng bị người khác công bố trái phép, được công bố dưới dạng báo cáo khoa học hoặc được trưng bày tại triển lãm quốc gia, triển lãm quốc tế chính thức hoặc được thừa nhận là chính thức.

Kiểu dáng công nghiệp phải có tính sáng tạo

Căn cứ tại Điều 66 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 quy định: “Kiểu dáng công nghiệp được coi là có tính sáng tạo nếu căn cứ vào các kiểu dáng công nghiệp đã được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc trước ngày ưu tiên của đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp trong trường hợp đơn được hưởng quyền ưu tiên, kiểu dáng công nghiệp đó không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực tương ứng”

Điều này có nghĩa là kiểu dáng không chỉ cần “khác” với kiểu dáng đã có mà còn phải thể hiện sự sáng tạo nhất định trong cách tạo hình, bố cục, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố thẩm mỹ. Nếu kiểu dáng chỉ là sự thay đổi đơn giản, dễ nhận ra và dễ tạo ra từ các kiểu dáng đã có thì có thể không đáp ứng điều kiện bảo hộ.

Kiểu dáng công nghiệp phải có khả năng áp dụng công nghiệp

Căn cứ tại Điều 67 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 quy định: “Kiểu dáng công nghiệp được coi là có khả năng áp dụng công nghiệp nếu có thể dùng làm mẫu để chế tạo hàng loạt sản phẩm có hình dáng bên ngoài là kiểu dáng công nghiệp đó bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp”

Như vậy, kiểu dáng được đăng ký không chỉ là ý tưởng thẩm mỹ trừu tượng mà phải có khả năng ứng dụng thực tế vào sản xuất. Ví dụ, kiểu dáng của chai nước, bao bì mỹ phẩm, bàn ghế, thiết bị gia dụng, vỏ điện thoại hoặc linh kiện nhìn thấy được trong quá trình sử dụng sản phẩm đều có thể được xem xét nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

Những đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp

Cùng Lawkey tìm hiểu về những đối tượng không được bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Đối tượng không được bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Căn cứ tại Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ quy định:

 “Các đối tượng sau đây không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp:

1.Hình dáng bên ngoài của sản phẩm do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm bắt buộc phải có;

2.Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp;

3.Hình dáng của sản phẩm không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng sản phẩm”

Quy định này nhằm phân biệt rõ giữa yếu tố thẩm mỹ có thể bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và yếu tố kỹ thuật hoặc yếu tố không thể quan sát trong quá trình sử dụng. Trường hợp hình dáng sản phẩm chỉ nhằm đáp ứng chức năng kỹ thuật bắt buộc, doanh nghiệp cần cân nhắc khả năng bảo hộ dưới dạng sáng chế hoặc giải pháp hữu ích nếu đáp ứng điều kiện tương ứng.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì trước khi đăng ký kiểu dáng công nghiệp

Lưu kí trước khi đăng kí kiểu dáng công nghiệp

Những lưu ý khi đăng kí kiểu dáng công nghiệp

– Trước khi nộp đơn, doanh nghiệp nên rà soát kỹ tình trạng công bố của kiểu dáng, kiểm tra các mẫu thiết kế tương tự đã xuất hiện trên thị trường và chuẩn bị bộ ảnh chụp hoặc bản vẽ thể hiện đầy đủ các góc nhìn của sản phẩm. Việc đánh giá trước khả năng đáp ứng điều kiện bảo hộ giúp hạn chế rủi ro bị từ chối cấp văn bằng do thiếu tính mới, thiếu tính sáng tạo hoặc không thuộc đối tượng bảo hộ.

– Doanh nghiệp không nên công bố rộng rãi kiểu dáng trước khi nộp đơn đăng ký, trừ trường hợp đã có phương án pháp lý phù hợp. Trong thực tế, nhiều sản phẩm có giá trị thương mại cao nhưng bị mất cơ hội bảo hộ vì đã được quảng bá, chào bán hoặc đăng tải công khai trước thời điểm nộp đơn

Việc đăng ký kiểu dáng công nghiệp đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ, hình ảnh, bản mô tả và đánh giá điều kiện bảo hộ theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Nếu doanh nghiệp cần tư vấn về khả năng bảo hộ, tra cứu sơ bộ kiểu dáng, chuẩn bị hồ sơ hoặc thực hiện thủ tục đăng ký kiểu dáng công nghiệp, hãy liên hệ LawKey để được hỗ trợ tư vấn kịp thời và chính xác.