Các Trường Hợp Ngoại Lệ Không Xâm Phạm Quyền Tác Giả

Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả là gì

Quyền tác giả là một trong những quyền sở hữu trí tuệ quan trọng được pháp luật Việt Nam bảo hộ. Tuy nhiên, không phải mọi hành vi sử dụng tác phẩm đều phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2025 quy định một số trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả. Đây là những trường hợp cá nhân, tổ chức được phép sử dụng tác phẩm đã công bố mà không cần xin phép hoặc trả tiền bản quyền nhưng vẫn phải tuân thủ các điều kiện do pháp luật quy định.

Xem thêm: Thời hạn bảo hộ nhãn hiệu là bao lâu theo Luật Sở hữu trí tuệ 2025

Các trường hợp sử dụng tác phẩm không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền

Trường hợp sử dụng tác phẩm không phải xin 

Sử dụng tác phẩm phục vụ nghiên cứu, học tập

Cá nhân được tự sao chép một bản tác phẩm để phục vụ nghiên cứu khoa học hoặc học tập và không nhằm mục đích thương mại. Ngoài ra, việc sao chép hợp lý một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép cũng được pháp luật cho phép trong trường hợp này.

Sử dụng tác phẩm để giảng dạy

Tác phẩm đã công bố có thể được sử dụng hợp lý để minh họa trong bài giảng, giáo trình, cuộc biểu diễn, chương trình phát sóng hoặc bản ghi âm, ghi hình phục vụ mục đích giảng dạy.

Việc sử dụng trong mạng nội bộ của cơ sở giáo dục cũng được chấp nhận nếu có biện pháp bảo đảm chỉ người dạy và người học được tiếp cận.

 Sử dụng tác phẩm trong hoạt động công vụ

Cơ quan nhà nước được phép sử dụng tác phẩm trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật mà không bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Trích dẫn hợp lý tác phẩm

Cá nhân, tổ chức được quyền trích dẫn một phần tác phẩm để bình luận, đánh giá, giới thiệu hoặc minh họa cho nội dung của mình.

Tuy nhiên, việc trích dẫn phải bảo đảm không làm sai lệch nội dung, ý tưởng của tác giả và phải ghi rõ nguồn gốc tác phẩm.

Sử dụng tác phẩm trong hoạt động thư viện

Thư viện được phép sao chép tác phẩm nhằm mục đích lưu trữ, bảo quản hoặc phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập của người đọc theo phạm vi mà pháp luật cho phép.

Biểu diễn nghệ thuật không nhằm mục đích thương mại

Các tác phẩm sân khấu, âm nhạc, múa hoặc các loại hình nghệ thuật khác có thể được biểu diễn trong các buổi sinh hoạt văn hóa, hoạt động tuyên truyền, cổ động không mang tính thương mại.

Chụp ảnh, ghi hình tác phẩm đặt tại nơi công cộng

Các tác phẩm mỹ thuật, kiến trúc, nhiếp ảnh hoặc mỹ thuật ứng dụng được trưng bày tại nơi công cộng có thể được chụp ảnh, ghi hình nhằm giới thiệu hình ảnh tác phẩm mà không nhằm mục đích thương mại.

Sử dụng tác phẩm phục vụ hoạt động báo chí và đưa tin thời sự

Pháp luật cho phép đăng tải lại bài phát biểu, bài giảng hoặc ghi hình, phát sóng các sự kiện thời sự có sử dụng tác phẩm xuất hiện trong sự kiện nhằm phục vụ mục đích thông tin đến công chúng.

Sử dụng tác phẩm dành cho người khuyết tật

Người khuyết tật và các tổ chức hỗ trợ người khuyết tật được quyền tiếp cận, chuyển đổi và sử dụng tác phẩm theo cơ chế đặc biệt nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và tri thức.

Điều kiện để được áp dụng ngoại lệ quyền tác giả và những trường hợp không được áp dụng ngoại lệ sao chép

Điều kiện để được áp dụng ngoại lệ quyền tác giả

Không phải mọi trường hợp sử dụng tác phẩm đều được miễn trách nhiệm pháp lý. Theo khoản 2 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ, việc sử dụng tác phẩm phải đáp ứng các điều kiện sau:

– Không làm ảnh hưởng đến việc khai thác bình thường của tác phẩm

– Không gây thiệt hại bất hợp lý đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả

– Phải ghi rõ tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm khi sử dụng

Những trường hợp không được áp dụng ngoại lệ sao chép

Theo khoản 3 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền sao chép trong các trường hợp ngoại lệ không áp dụng đối với:

– Tác phẩm kiến trúc

– Tác phẩm mỹ thuật

– Chương trình máy tính

– Việc biên soạn tuyển tập hoặc hợp tuyển tác phẩm

Do đó, cá nhân và tổ chức cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng các loại hình tác phẩm này để tránh phát sinh hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Ý nghĩa của quy định về ngoại lệ quyền tác giả

Quy định về các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả giúp cân bằng giữa quyền lợi của tác giả với nhu cầu tiếp cận thông tin, học tập, nghiên cứu và phát triển văn hóa của xã hội.

Đồng thời, quy định này cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các cá nhân, tổ chức sử dụng tác phẩm đúng quy định, hạn chế các tranh chấp liên quan đến quyền tác giả trong thực tiễn.

Xem thêm: Xử lý hành vi xâm phạm nhãn hiệu theo quy định pháp luật 

Luật Sở hữu trí tuệ đã quy định cụ thể các trường hợp được sử dụng tác phẩm mà không phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền. Tuy nhiên, việc sử dụng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo luật định và không được làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả.

Nếu Quý khách cần tư vấn về đăng ký bản quyền tác giả, xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả hoặc các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ, hãy liên hệ LawKey để được hỗ trợ tư vấn nhanh chóng và hiệu quả.